आईपीसीसीको सातौँ मूल्यांकन प्रतिवेदनमा आठ नेपाली वैज्ञानिकको चयन, जलवायु एजेन्डामा ऐतिहासिक उपलब्धि

 

२ भदौं ,काठमाडौं । विश्वव्यापी जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी अन्तरसरकारी समूह (आईपीसीसी) को सातौँ मूल्यांकन प्रतिवेदनका लागि नेपालका आठ जना वैज्ञानिकहरू चयन भएका छन् । यो संख्यामा नेपाली वैज्ञानिकहरूको सहभागिता अहिलेसम्मकै उच्च हो, जसलाई राष्ट्रिय गौरवको रूपमा हेरिएको छ ।

जलवायु विज्ञानसम्बन्धी तथ्याङ्क संकलन, विश्लेषण र भविष्यमा जलवायु परिवर्तनले पार्ने असरबारे व्याख्या गर्ने जिम्मेवारी आईपीसीसीको हुन्छ । विश्वभरका विज्ञहरूको स्वेच्छिक योगदानमा आधारित प्रतिवेदनमार्फत भविष्यका जलवायु एजेन्डा र नीति निर्माणमा महत्वपूर्ण आधार तय हुने भएकाले नेपालका वैज्ञानिकहरूको उपस्थिति विशेष मानिएको हो ।

त्रिभुवन विश्वविद्यालय वातावरण विज्ञानका सहप्राध्यापक डा. सुदीप ठकुरी र डा. नारायण गैरे, ईसीमोडका डा. भूपेश अधिकारी र डा. अमिना महर्जन, फिम इटालीकी डा. शोभा पौडेल, नेदरल्यान्डको ग्रोनिङजेन विश्वविद्यालयका डा. प्रज्जवल प्रधान, सीआईएमएमवाईटीका डा. टेक सापकोटा विभिन्न च्याप्टरका मुख्य लेखकका रूपमा छनोट भएका छन् । यस्तै, आईपीसीसी कार्यगत समूह १ का उपाध्यक्षसमेत रहेका डा. महेश्वर रूपाखेती च्याप्टर-३ का समीक्षक (रिभ्यू एडिटर) को भूमिकामा रहने भएका छन् ।

यसअघि छैठौँ मूल्यांकन प्रतिवेदनमा चार नेपाली वैज्ञानिक मात्र संलग्न भएका थिए । सातौँ प्रतिवेदनका लागि ८ वैज्ञानिक प्रत्यक्ष रूपमा र विशेष प्रतिवेदनमा थप २ जना, गरी जम्मा १० नेपाली विज्ञहरूको संलग्नता हुनु जलवायु विज्ञानमा नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति बलियो बन्दै गएको संकेत हो । विशेष प्रतिवेदनहरूमा प्राध्यापक डा. शोभकार ढकाल “जलवायु र शहर” शीर्षक प्रतिवेदनमा मुख्य लेखक र डा. भूपेन्द्र दास “इन्भेन्टोरी फर सर्ट लिभ्ड क्लाइमेट फोर्सर्स” का लागि मुख्य लेखक चयन भएका छन् ।

विज्ञान लेखक तथा वातावरण अध्येता गोविन्द प्रसाद पोखरेलले पनि नेपाली वैज्ञानिकहरूको संलग्नताले जलवायु रणनीति, सरकारी नीति तथा दीर्घकालीन कार्ययोजनामा ठोस योगदान गर्ने बताए ।

आईपीसीसीको सातौँ मूल्यांकन प्रतिवेदन सन् २०२७ मा सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छ । यस प्रतिवेदनमार्फत नेपालले जलवायु परिवर्तनप्रति संवेदनशील राष्ट्रको हैसियतलाई अझ प्रष्ट पार्ने र आफ्नो वैज्ञानिक हैसियतलाई विश्वमञ्चमा उचाल्ने विश्वास गरिएको छ ।