वर्तमान नेपाली राजनीति  घोषणाको सागर, कर्मको अकाल

भक्त केसी,
२ जेठ , काठमाडौं ।राजनीति केवल सत्ताको प्रतिस्पर्धा होइन — यो मुलुक परिवर्तनको अभियान हो। सुन्दर यात्रा भनेको त्यस्तो मार्ग हो, जसमा स्वार्थ होइन समर्पण, वचन होइन कर्म, र देखावटी राष्ट्रवाद होइन वास्तविक सेवा हुन्छ। यस्तो यात्रामा नेता कुर्सीबाट होइन, मूल्यबाट चिनिन्छ।

राजनीतिक सौन्दर्यको पहिचान त्यतिबेला हुन्छ, जब नेतृत्व आलोचनालाई स्वागत गर्छ, सुधार गर्न तयार हुन्छ, र झूटको प्रतिकार गर्छ। संयमता, आत्मबल र परिपक्वता भएका नेताको आचरणले राजनीति शुद्ध हुन्छ। यस्ता नेताहरू न केवल आजको लागि, भावी पुस्ताका लागि सोच्ने नीति बनाउँछन्।

जात, लिंग, वर्ग, भाषा वा भूगोलको समावेशी प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्ने राजनीति नै स्थायी र सुन्दर हुन्छ। सार्वजनिक सम्पत्तिलाई निजी सम्पत्ति ठान्ने प्रवृत्ति समाप्त भई, जनताको स्वामित्वको भावना विकास भएपछि मात्र राजनीतिक संस्कार प्रौढ बन्छ।

राजनीतिमा सुन्दरता तब हुन्छ, जब सत्तामा पुगेका नेताहरू कमिशन, भागबन्डा र गुटगत सञ्जालभन्दा माथि उठेर सेवा गर्छन्। विपक्षको सम्मान, सहमतिमा असहमत हुने संस्कार, र विधिको शासनमा अडिग विश्वास रहने पार्टी र नेताहरू नै सुन्दर यात्राका संवाहक हुन्।

बल र भीड होइन, तर्क र नीति आधारित राजनीति — यही नै जनताको अपेक्षा हो। राजनीति भनेको कुर्सी कब्जा गर्ने साधन होइन — यो सेवा गर्ने अवसर हो। सुन्दर यात्रा त्यो हो, जहाँ नेताले सत्ताको दुरुपयोग नगरी, जनताको जीवनस्तर सुधार्नै आफ्नो धर्म ठान्छ।

जब एक नेताको सोच, शब्द र कार्यमा समानता हुन्छ, जब उसले सत्य, इमानदारी, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको व्यवहारमा अभ्यास गर्छ — त्यही नेताको यात्रा सुन्दर हुन्छ।

महात्मा गान्धी, नेल्सन मण्डेला, बिपी कोइरालाजस्ता नेताहरूको राजनीतिक यात्रा त्यसैले स्मरणीय छ — किनभने उनीहरूले मूल्य र आदर्शको राजनीतिलाई मूर्तरूप दिएका थिए। उनीहरूको मार्ग स्वार्थले होइन, आत्मबल र सत्यनिष्ठाले निर्देशित थियो।

वर्तमान नेपाली राजनीति  घोषणाको सागर, कर्मको अकाल

नेपालमा प्रायस् सबै राजनीतिक दलहरूले भाषणमा सुशासन, समृद्धि, भ्रष्टाचारको अन्त्य र मातृभूमिको रक्षा गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्छन्। तर व्यवहारमा ती वाचा घोषणापत्रमै सीमित रहन्छन्। पाँच वर्षको कार्यकालमा थोरै मात्र प्रतिवद्धता पुरा हुन्छ। कारण हो — इच्छाशक्तिको अभाव, स्वार्थको वर्चस्व, र अस्थिर राजनीति।

सबै दलहरू भ्रष्टाचारविरोधी नाराका साथ उत्रन्छन्। तर जब आफ्नै नेतामाथि आरोप लाग्छ, त्यसको छानबिनमा अवरोध खडा गर्न लाग्छन्। अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग जस्ता निकायहरूलाई समेत कमजोर पार्न खोजिएको इतिहास हामीसँग छ।

“राष्ट्रियता” र “मातृभूमिको संरक्षण” जस्ता शब्दहरू चुनावका बेलामा मात्र गुञ्जिन्छन्। सीमाना मिचिँदा, नदी बेचिँदा, वा राष्ट्रिय हितमा ठूला सम्झौता हुँदा — नेताहरू मौन बस्छन्। विकासको नाममा धेरैजसो परियोजनामा कमिशनको खेल, गुटगत ठेक्काबाजी, र अनावश्यक ढिलासुस्ती देखिन्छ। यसले विकासलाई स्वार्थपूर्तिको साधन बनाइदिएको छ।

बोली फेरिन्छ, उत्तरदायित्व टर्छ — दण्डहीनताको चक्र

नेपालको राजनीतिमा बोली फेर्ने संस्कृति सामान्यजस्तै बनिसकेको छ। नेताहरू आज जुन पार्टीमा हुन्छन्, भोली त्यो पार्टीसँग सत्ताको खेल खेलिरहेका देखिन्छन्। काँग्रेस, एमाले, माओवादी — सत्ताको गणितअनुसार गठबन्धन फेरिनु सामान्यजस्तै भएको छ।

नेताहरूले गरेका वाचा नतिजाविहीन हुँदा पनि उनीहरूलाई न नैतिक उत्तरदायित्व वहन गर्नुपर्छ, न कानुनी सजाय भोग्न। दण्डहीनताको यही संस्कारले राजनीतिलाई अपारदर्शी, गैर(जवाफदेही र विश्वासघाती बनाएको छ।

जनताको आक्रोश अब चुलिएको छ। निराशा फैलिएको छ। तर चेतनशील नागरिक समाजको उदय पनि सुरु भएको छ। अब जनताले वाचा हेरेर होइन, काम हेरेर विश्वास गर्ने समय आएको छ।

निष्कर्ष

सुन्दर यात्राको बाटो कठिन छ, तर सम्भव छ

राजनीतिमा सुन्दर यात्रा सम्भव छ — तर त्यसका लागि ईमानदार सोच, स्वार्थभन्दा माथि उठ्ने संकल्प, र मुलुकलाई प्रेम गर्ने नेतृत्व आवश्यक छ। अब नेतृत्वले देखावटी होइन, व्यवहारमा मूल्य र आदर्शको अभ्यास गर्नुपर्छ।

राजनीति परिवर्तन तब मात्र हुन्छ, जब जनताले पनि परिवर्तन चाहन्छन्। जब हामी प्रश्न गर्छौं, जवाफ खोज्छौं, र संकल्प गर्छौं — सुन्दर यात्रा त्यहीँबाट सुरु हुन्छ।

यदि नेता बोलीमा होइन, कर्ममा बाँच्न तयार छन् भने नेपालमा पनि सुन्दर यात्रा सम्भव छ ।