राष्ट्रियता बलियो बनाउन आफ्नो भन्दा राष्ट्रको हितलाई र जनतामा विश्वास सिर्जना हुने वातावरण बनाउन जरुरी

भक्त के सी

काठमाडौं २०७९ माघ २९ गते । नेपाली राष्ट्रियता भावनात्मक पक्ष कुनै नागरिक र राज्यबीचको कानुनी सम्बन्ध हो । भावनात्मक एकता हो जसमा देशभित्रका भौगोलिक, जातीय राष्ट्र भनेको भूगोल होइन जनता हो । राष्ट्रियता माटो होइन, जनताको सामूहिक भावना (विचार) हो राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकता आजको आवश्यकता राष्ट्रको उत्पत्ति भएको र राष्ट्र राज्य, राष्ट्रियता यी यस्ता फराकिला, गहकिला र बोझिला शब्दहरू हुन् देशको सार्वभौमसत्ता, स्वाधीनता र भौगोलिक अखण्डताको रक्षा वा नागरिकको राष्ट्रिय पहिचान राष्ट्रियताको साझा आधार बन्दछ। शब्दार्थिक असीमितताकै कारण राज्य भन्नाले शासकीय प्रणालीको आधारभूमि भन्ने बुझिन्छ । वास्तवमै राज्य भनेको संविधान जनजीविका र आम नागरिकको सामाजिक आर्थिक समुन्नतिको आशा बढ्यो। राजनीतिक लडाई वर्तमान समयमा तातो बहस,चर्चित र जल्दोबल्दो विषयको रुपमा आएको शब्द हो । राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकता हरेक चेतनशिल बर्गले पटक-पटक प्रयोग गर्दै आएको शब्द हो राष्ट्रियता र राष्ट्रिय एकता यहि सन्दर्भलाई लिएर आजको समएमा आएर यस विषयले घनिभूत रुपमा चर्चा पाउने गरेको छ। राष्ट्रको दिगो विकास र संवृद्धिका लागि राष्ट्रिय भावले ओतप्रोत भई अघि बढेमा देशमा दिगो शान्ति र स्थायित्व प्राप्त गर्न सकिन्छ ।राष्ट्रियताको विषयमा विभिन्न विद्वानहरुले दिएका परिभाषा फरक-फरक छन् । राष्ट्रियता भनेको एक विश्वास वा भावना हो ।जसको माध्यमबाट व्यक्तिले आफ्नो राष्ट्रसंग आफुलाई गासेर हेर्छ ,आफ्नो परिचय प्रस्तुत गर्छ र एक प्रकारको लगाव प्रकट गर्छ । राष्ट्रियता स्वभावैले आत्मिक र आन्तरिक हुन्छ ।राष्ट्रिय एकताको सदभाव जगाउन हामीमा धार्मिक,भाषिक,लैंगिक,जातियताहरुमा मतभेद रहित समुन्नत राष्ट्र निर्माणको एकताको भावना हुनु पर्दछ ।राष्ट्रको माया गर्नेले आफ्नो राष्ट्रको माटो,इतिहास,जीवनशैली,धर्म,संस्कृति,रहनसहन,भेषभुषा आदिको निस्वार्थ भावले संरक्षण र संबर्द्धनप्रति एकताको समर्पण भाव राख्नु पर्दछ । जसले हाम्रो राष्ट्रिय एकतामा उर्जा प्रदान गर्छ । राष्ट्र त्यतिखेर मजबुत हुन्छ, जतिखेर राष्ट्रिय एकतामा खलल पैदा भएको हुदैन । यसले राष्ट्रिय एकतामा भरपुर टेवा पुग्दछ ।

राष्ट्रियतालार्ई राष्ट्रको विकाशसँग जोड्न सकियो भने मात्र राष्ट्रियता टिकाउ र दीर्घकालीन हुन्छ । बिभिन्न राजनीति दलले यस्तो भड्काउपूर्ण नाराको राष्ट्रियता अल्पकालीन र प्रत्युत्पादक हुन सक्दछ । त्यसैले मूख्य राजनैतिक नेताहरूले आफूलार्ई राष्ट्रवादी देखाउन देशको द्रुततर विकाश हुने गरी कुटनैतिक सम्बन्धमा जोड दिनु बुद्धिमानी हुन्छ । राष्ट्रियता बलियो बनाउन आफ्नो भन्दा राष्ट्रको हितलाई र जनतामा विश्वास सिर्जना हुने वातावरण बनाउनु जरुरी हुन्छ ।
त्यसैले कुनै पनि छिमेकीसँग कटु ब्यबहार गर्नुभन्दा कुटनैतिक मर्यादा पालन गरी चलाखीपूर्ण तथा सावधानीपूर्ण तरिकाले अगाडि बढ्न सकेमा गौरवपूर्ण इतिहास रहेको नेपालको राष्ट्रियतामा कसैले छड्के आँखासमेत लगाउन सक्दैन । त्यसैले निहुँ खोज्नु भन्दा संयमित भएर कुटनैतिक प्रयास गर्दा आर्थिक विकाश, रोजगारी सिर्जना र राष्ट्रियता सम्वद्र्धन हुने कुरामा शङ्का छैन । अन्त्यमा सम्पूर्ण नेपाली जनता, राजनैतिक नेताहरू र उच्चपदस्त सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूले बेलैमा सचेत भई छिमेकीहरूप्रतिको नकारात्मक धारणामा परिवर्तन गरी पाइला चालेमा राष्ट्रियताको सम्वद्र्धन र आर्थिक विकाश हुने र राष्ट्रियता पनि बलियो हुन्छ ।
नागरिकको आत्मसम्मान र स्वाभिमानका साथ राष्ट्रको जन्म, विकास र अन्त्यसमेत हुने ।राष्ट्रियताको विकासको लागि आर्थिक पाटोको पनि धेरै महत्वपूर्ण भुमिका छ ।भावानासंग सम्बन्धित हुन्छ । राष्ट्रियताको भावना जागृत हुन्छ । अत:राष्ट्रियताको महत्व यथार्थमा राष्ट्रियताको सुदृढीकरण सांस्कृतिक सम्मिश्रण, सामाजिक एकीकरण राष्ट्र या राष्ट्रियताको विकासका लागि उद्योगधन्दा या व्यापार/वाणिज्यको जति महत्व छ पहिचान लिएर अगाडी बढ्नु पर्छ । मातृभुमि मातृभाषा विश्वका सबै समाजको जीवन हो। राष्ट्रियता वा नागरिकताले राष्ट्र र व्यक्तिबीचको सम्बन्ध निर्धारण गर्दछ ।देशव्यापी विकास गरिबी निवारण, शिक्षा, स्वास्थ्य, पूर्वाधार र लैङ्गिक समानतालगायत विकासका विभिन्न क्षेत्रमा नेपालले प्रभावशाली नतिजा हासिल गरेको छ ।नयाँ गन्तव्यहरूमा नयाँ व्यवसायहरू निर्माण गर्न निजी क्षेत्रको साझेदारीमा विश्वास र प्रतिबद्धताको महत्त्व महत्त्वपूर्ण छ। साझेदारी काम हुने छन । कृषि पर्यटन र पर्यटन सेवासँग जैविक कृषिको सम्बन्धलाई स्पष्ट पार्छ। ग्रामीण क्षेत्रको भविष्यको विकासमा तिनीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। कृषि आवास, कृषि-खाद्य र पेय पदार्थ, प्राथमिक कृषि पर्यटन, प्रत्यक्ष बिक्री, कृषि मनोरञ्जन, कृषि-खेल, कृषि, कृषि चिकित्सा र सांस्कृतिक पर्यटन।एक्वाकल्चर खेती। सहकारी खेती। घाँस खेती। अर्गानिक खेती। शहरी खेती। घुमन्ते खेती। आसीन खेती। गहन खेती। सिफ्टिङ खेती, निर्वाह खेती, पशुपालन, र गहन खेती हुन्। नेपालमा पर्यटकहरूले खाद्यान्न र बाली टिप्ने/फसल काट्ने, मुस्ताङको प्रसिद्ध स्याउको फलफूल टिप्ने, दूध निकाल्ने जस्ता कृषि पर्यटन गतिविधिमा संलग्न हुन सक्छन्। यसले किसानहरूलाई थप स्थिर आम्दानी गर्न अनुमति दिन्छ, किनकि कृषि-पर्यटन गतिविधिहरू बाली सिजनमा मात्र निर्भर हुँदैन। आफ्नो फार्ममा अतिथि सत्कार विकास गर्न चाहने किसानहरूले थप आर्थिक गतिविधि ल्याउनेछन्। कृषि पर्यटनले किसानलाई थप आम्दानी गर्ने अवसर दिएको छ । यसले सहरबाट देशमा आर्थिक स्रोतहरू पुन: वितरण गर्न मद्दत गर्दछ र ग्रामीण जनताको आयको सम्भावना बढाउँछ। यसले खेत क्षेत्रको लागि ठूलो संख्यामा आगन्तुकहरू उत्पन्न गर्दछ। कृषि प्रदर्शनी। पारिस्थितिक पर्यटन। (वाइन पर्यटन) Ecotourism, जियोटोरिज्म। ग्रामीण पर्यटन। पाहुना खेत (साथी खेत) ग्रामीण रैम्बल। (अर्गानिक फार्महरूमा विश्वव्यापी अवसरहरू, वा अर्गानिक फार्महरूमा इच्छुक कामदारहरू) कृषि पर्यटन व्यवसायिक उद्यमको एक रूप हो जसले कृषि उत्पादन र/वा प्रशोधनलाई पर्यटनसँग जोड्ने गरी आगन्तुकहरूलाई खेती, खेत वा अन्य कृषि व्यवसायमा आकर्षित गर्न वा आगन्तुकहरूलाई मनोरञ्जन वा शिक्षित गर्ने उद्देश्यले खेती, खेत वा व्यवसायको लागि आम्दानी सिर्जना गर्दछ। खेतीपाती र खेतीको आम्दानीमा वृद्धि। ऋण घटाउने र भविष्यको लागि पैसा टाढा राख्ने। जिम्मेवार कृषि अभ्यासहरूको बारेमा जनतालाई मोडेलिङ र सिकाउने।

जलवायु परिवर्तनले निम्त्याएको आर्थिक जोखिमसँग जुध्न कृषकहरूका लागि उद्यमशीलताको संलग्नताको उदीयमान क्षेत्रहरूमध्ये कृषि पर्यटन हो। यसले अनिवार्य रूपमा कृषि गतिविधिहरू र सम्बन्धित मूल्य शृङ्खलाहरूबाट आय स्ट्रिमहरू विविधीकरण समावेश गर्दछ। कृषि पर्यटनले पर्यटकहरूलाई भूमिसँग पुन: जडान गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ, स्थानीय खानाहरूसँग “अनुभवमा हात” प्रदान गर्दछ। कृषि पर्यटन गतिविधिहरूमा फलफूल टिप्ने, वाइनको स्वाद लिने, मौरी पाल्ने, गाई दुहने र अन्य शैक्षिक गतिविधिहरू समावेश छन्। कृषि पर्यटनले आगन्तुकहरूलाई विशेष संस्कृतिको सम्पदामा गहिरो चासो रुचि जगाउछ ।यसबाहेक, कृषि पर्यटनको सफलतामा खाद्य सेवा एक महत्त्वपूर्ण कारक हो किनभने यसले किसानहरूलाई अतिरिक्त पैसा ल्याउँछ। कृषि पर्यटनले किसानहरू र ग्रामीण समुदायहरूलाई पनि फाइदा पुर्‍याउँछ, उनीहरूको आर्थिक गतिविधिहरूलाई विविधीकरण गर्ने र उनीहरूको कृषि उत्पादनहरूको लागि नयाँ माग सिर्जना गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।
नेपाल कृषिप्रधान देश र विविध भूगोल भएकोले कृषि र पर्यटन विकासको प्रचुर सम्भावना रहेको छ ।