चरित्र – विज्ञान

भक्त बहादुर के।सी
चरित्रविज्ञान, के हामीलाई आ ( आफ्नो, आफ्नो चरित्रको बल थाहा छ ? चरित्र, व्यक्तित्व, व्यक्तित्वले व्यक्तिमा भएका विशेषताहरूको योगलाई जनाउँछ। चरित्रले विशेष गरी नैतिक गुणहरूलाई जनाउँछ नीतिशास्त्र, मनोवैज्ञानिक, सामाजिक वा आध्यात्मिक सामाजिक अध्ययन, सामाजिक शिक्षा र सामाजिक विज्ञानको अन्तरसम्बन्ध धर्मशास्त्र भनेको सामाजिक सार्बजनिक कुरा हो तपाईहामीलाई लाई रुचि हुन सक्छ । सार्बजनीक रुपमा जान्नु पर्छ सामाजिक विज्ञान, विज्ञानका शाखाहरू मध्ये एक हो, समाजहरू र व्यक्तिगत सम्बन्धहरू बीचको सम्बन्ध को अध्ययनमा यो विज्ञान समर्पित रहेको छ । ती समाजहरू भित्र छन् । यो शब्द पहिले समाजशास्त्र को क्षेत्रलाई जनाउन प्रयोग भएको थियो, मूल ूसमाजको विज्ञानू, १९ औं शताब्दीमा स्थापित भएको थियो । समाजशास्त्रको अतिरिक्त, यसले अब शैक्षिक अनुशासन, मानवविज्ञान, पुरातत्वशास्त्र, अर्थशास्त्र, मानव भूगोल, भाषाविज्ञान, व्यवस्थापन विज्ञान, सञ्चार विज्ञान, राजनीतिक विज्ञान र मनोविज्ञानसहितको विस्तृत श्रृंखलालाई समेत समेट्छ ।

सकारात्मकवादी सामाजिक वैज्ञानिकहरूले प्राकृतिक विज्ञानसँग मिल्दोजुल्दो विधिहरू समाजलाई बुझ्नको लागि औजारको रूपमा प्रयोग गर्छन्, र त्यसैले विज्ञानलाई यसको कडा आधुनिक अर्थ मा परिभाषित गर्छन् ।
शैक्षणिक पद्धति,जे जस्ता उपचार पद्धति पनि अपनाउँछन् यो कृति चरित्रविज्ञान पनि हो । सताब्दी वैज्ञानिक ज्ञान व्यावहारिक मानव गतिविधि सबै क्षेत्रहरू दुनिया मात्र माध्यम व्यावहारिक उपलब्धिहरू र गल्ती, तर मा सिद्धान्त, मार्फत विकास अवधारणाहरु, ज्ञान, र यति मा। यो सफलता सबै अवस्थित विज्ञान छ खडा कारण अतिरिक्त वर्ग जो पनि विकसित हुन् चाहन्छ । सबै पछि, कुनै पनि प्रकारको अवधारणा, यदि प्रयोग मा प्रक्रियाको सैद्धान्तिक समझ केही प्रविधी, चाल वा प्रविधी। यसलाई त्यहाँ अन्ततः मानव प्रजाति को विकास गर्न जान्छ जो एक विशेष क्षेत्र, नवीनतम ज्ञान हो दुनिया मा यी तीन घटक मार्फत छ। तसर्थ, लेखमा, लेखक एक पद्धति, साथै यसको प्रमुख पक्ष रूपमा यस्तो कुरा को सार विचार गर्न खोज्छ। epistemology, वा शिक्षा को सैद्धान्तिक भाग। यसको मुख्य उद्देश्य विषय को मात्र तार्किक विकास arising वैज्ञानिक अवधारणा हो। भ्उष्कतझययिनथ पनि प्रक्रिया गर्न ूपेनाल्टीू तर्कसंगत छैन केवल ज्ञान लागि जिम्मेवार छ, तर। यो तत्व सीधा वैज्ञानिक क्षेत्र संग सम्बन्धित छ। एक व्यावहारिक उद्देश्य हासिल गर्न विधिहरू एक सेट छ। जागरूकता को वस्तु, विधि को कार्यान्वयन, सामाजिक समूह अध्ययन को कोण र यति का आधारमा अवलोकन को धेरै तरिका छन्। यसको ठूलो सोच व्यापक दायरा जनसंख्यामा निर्भर छ । चरित्रले व्यक्तिको नैतिक वा नैतिक गुणलाई पनि जनाउँछ। यदि राम्रो चरित्रको व्यक्ति हुनुहुन्छ भने, भरपर्दो ,र भरपर्दो हुनुहुन्छ। त्यससँग सम्बन्धित, यदि तपाईंसँग चरित्र छ भने, इमानदार र साहसी हुनुहुन्छ वा इमान्दार हुनुहुन्छ। थप रूपमा, एक क्यारेक्टर एक विशिष्ट प्रतीक वा छवि हो । राम्रो चरित्र भएको व्यक्तिले विश्वास गर्छ कि उनीहरूले राम्रो छनोटहरू गर्नुपर्छ र समयसँगै देखाउँछन् कि उनीहरूले सधैं इमानदार, सम्मानजनक, निष्पक्ष, हेरचाह गर्ने, र जिम्मेवार छनोटहरू गर्छन्। गल्ती गर्नुको मतलब यो होइन कि तपाई हामी सँग राम्रो चरित्र छैन। सबैले गल्ती गर्छन् र तिनीहरूबाट सिक्छन् ज्ञान विचार र सिप
वास्तवमा ईश्वरको दर्शन भनेको आफ्नै आत्माको दर्शन हो । आफू (आत्मा)मा रहेको परम्तत्त्वको अनुभूति अर्थात् साक्षात्कार हुनु नै सच्चा अर्थमा दर्शन हो । यस आत्मानुभूतिका लागि सच्चा गुरुको मार्गदर्शनमा रहेर सही शिक्षा, दीक्षा, आशीर्वाद र उपासना प्राप्त गर्दै स्वयम् साधनारत हुनु भनेकै साधकले शुद्ध चित्त, शुद्ध भावविचार, शुद्ध खानपान, शुद्ध शरीर, शुद्ध रहनसहन, शुद्ध आचरणको ख्याल राख्दै मानवीय सद्गुण र सदाचारहरूको विकास गर्नुको सार्थ गुरुप्रेरणाबाट मर्यादित भई चल्ने निष्ठावान शिष्यले नै चरित्र निर्माण गर्दछ । जसले महामन्त्र मस्तिष्कमा समझदारी, काँधमा जिम्मेवारी र हृदयमा इमानदारी धारणा गरेर परमात्माको महान् आदर्शलाई आचरणमा उतार्ने व्यक्ति नै चरित्रवान् हुन्छ र उसको जीवनमा चरित्रविज्ञान पूर्ण रूपमा लागू भएको मानिन्छ ।सकारात्मक चेतना शुद्ध भाव विचार, शुद्ध खानपान, शुद्ध शरीर, शुद्ध आचरण, शुद्ध– बोलिवचन तथा मेलमिलापको चित्तसँग घनिष्ठ सम्बन्ध हुन्छ भने निष्ठा, नियम र अनुशासनको पालना गर्दै चित्तमा दया, प्रेम, क्षमा, स्थिरता र प्रसन्नताको विकास गर्दै आउनुलाई चित्तशुद्धि साधना भनिन्छ । यसरी चित्त शान्त भएपछि वृत्त पनि शान्त हुन्छ, चित्तवृत्ति शान्ति भएपछि शान्ति प्राप्ति गर्दछ, चित्तको यस्तो विशुद्ध अवस्था चेतन स्वयम् चेतनमै स्थित भई व्यक्ति चैतन्य हुन्छ । चेतन स्वयम् चेतनकै प्रति चैतन्य भएर जागेको यो अवस्था नै चारित्रिक चेतनाको जागरणको अवस्था हो ।
त्यसकारण राज्य वा सरकारले देशका जनतालाई चारित्रिक चेतनाको जागरण गराई चरित्रवान, नैतिकवान, सत्यवान, समाजसेवक तथा परोपकारी र लोककल्याणकारी बनाई देश र समाजको निर्माण, उत्थान र विकास गर्नका लागि चरित्र निर्माण आश्रम वा विद्यालयस्तरमा नयाँ स्थापना गर्ने वा भएको आश्रमलाई राज्यको बजेटले सहयोग गरी विकसित गर्दै लगेमा अवश्य पनि यस्तो महान् अवस्था प्राप्त गरेपछि नै विश्वशान्ति, विश्वबन्धुत्व, मानवता, सत्य, न्याय, अहिंसा र परोपकार चारित्रिक मूल्यहरूको प्रस्फुटन, मानवको विकासको चरम र परम् अवस्था हुन गई नेताको बुद्धि र विवेकमा चेतना, देशको आर्थिक समृद्धि र जनताको सुखसुविधा हुन जानेमा दुईमत र शङ्का छैन ।