संघर्षलाई सफलतामा रूपान्तरण गर्ने   शिव प्रसाद अधिकारी

आरपी गैरे, काठमाडौं । मानिसको जीवनमा सफलता कहिल्यै संयोगले प्राप्त हुँदैन। सफलता त्यही व्यक्तिको भागमा पर्छ, जसले संघर्षसँग मित्रता गाँस्न सक्छ, दुःखलाई सिकाइका रूपमा स्वीकार गर्न सक्छ र जीवनका कठिन मोडहरूमा पनि आशाको दियो निभ्न दिँदैन। यस्तै व्यक्तित्वमध्ये एक हुनुहुन्छ शिव प्रसाद अधिकारी। उहाँको जीवन एउटा सामान्य ग्रामीण बालकदेखि सरकारी सेवामा सम्मानित कर्मचारी, त्यसपछि सफल व्यवसायी, समाजसेवी र कलाकारसम्मको प्रेरणादायी यात्रा हो। उहाँको जीवनीले देखाउँछ कि आत्मविश्वास, श्रम, अनुशासन र इमानदारीले मानिसलाई जुनसुकै उचाइमा पुर्‍याउन सक्छ।
शिव प्रसाद अधिकारीको जन्म विक्रम संवत् २०१८ साल पुस २७ गते भक्तपुर जिल्लाको तत्कालीन सुडाल गाविस, हाल चाँगुनारायण नगरपालिका–८ मा भएको हो। उहाँका पिता स्वर्गीय टिकाराम अधिकारी र माता स्वर्गीय शिला कुमारी अधिकारी हुनुहुन्थ्यो। हजुरबुवा टिकाराम अधिकारी र हजुरआमा टुका कुमारी अधिकारीको स्नेह, संस्कार र पारिवारिक वातावरणले उहाँको बाल्यकाललाई गहिरो प्रभाव पारेको थियो। परिवार आर्थिक रूपमा मध्यम अवस्थाको भए पनि श्रम, इमानदारी र नैतिकताको शिक्षा उहाँले घरबाटै प्राप्त गर्नुभयो।

उहाँको बाल्यकाल अत्यन्त चञ्चल, साहसी र स्वतन्त्र स्वभावको थियो। विद्यालयको चार पर्खालभन्दा प्रकृतिको काख उहाँलाई धेरै प्यारो लाग्थ्यो। रुख चढ्नु, चराका गुँड खोज्नु, कौवाको फुल चोर्नु, खोलामा गएर माछा मार्नु, अग्ला धुरीबाट हाम फाल्नु, गहिरो खोलामा पौडी खेल्नु र साथीहरूसँग साहसिक खेल खेल्नु उहाँका दैनिक गतिविधि थिए। पढाइप्रति भने उहाँको खासै रुचि थिएन। यही कारणले गर्दा उहाँका बुबा छोराको भविष्यप्रति निकै चिन्तित हुनुहुन्थ्यो। तर त्यसबेला कसैले कल्पना पनि गरेका थिएनन् कि यही चञ्चल बालक एक दिन संघर्षलाई जितेर प्रेरणाको स्रोत बन्नेछ।

उहाँको जीवनमा एउटा यस्तो घटना आयो, जसले सम्पूर्ण जीवनको दिशा नै परिवर्तन गरिदियो। केवल सात वर्षको उमेरमा उहाँ घर छोडेर निस्कनुभयो। त्यो उमेरमा अधिकांश बालबालिका अभिभावकको संरक्षणमा हुर्किरहेका हुन्छन्। तर शिव प्रसाद अधिकारी भने आफ्नै साहस र आत्मविश्वासका साथ घरबाट बाहिरिए। काठमाडौं हुँदै हेटौंडा, त्यसपछि रक्सौल पार गरेर भारतको राजधानी दिल्लीसम्म पुग्नुभयो। बाल्यकालमै घरपरिवारबाट टाढिएर अपरिचित भूमिमा संघर्ष सुरु गर्नु सामान्य कुरा थिएन। त्यो यात्रा साहस, जोखिम र अनिश्चितताले भरिएको थियो।

दिल्ली पुगेपछि उहाँले महावीर नगर, शुभाष नगर र गान्धी नगर लगायतका क्षेत्रमा रहेका विभिन्न कारखानामा काम गर्न थाल्नुभयो। सुरुमा सामान्य मजदुरका रूपमा काम गरे पनि उहाँमा सिक्ने अदम्य चाहना थियो। आफूलाई दिइएको हरेक जिम्मेवारीलाई मन लगाएर पूरा गर्ने बानीका कारण उहाँले छोटो समयमै सबैको विश्वास जित्नुभयो। विशेष गरी बेकरी उद्योगमा उहाँले गहिरो रुचि लिनुभयो। रोटी, ब्रेड, बिस्कुट, केक तथा अन्य बेकरी उत्पादन बनाउने सम्पूर्ण प्रक्रिया व्यवहारमै सिक्नुभयो। उहाँको मेहनत र लगनका कारण केही वर्षमै सहायक मिस्त्री (सहायक मास्टर) को जिम्मेवारीसमेत प्राप्त गर्नुभयो।

विदेशको बसाइले उहाँलाई केवल रोजगारी मात्र दिएन, जीवनका अमूल्य पाठ पनि सिकायो। समयको मूल्य, अनुशासन, श्रमको सम्मान, सीपको महत्त्व र आत्मनिर्भर बन्ने कला उहाँले त्यहीँ सिक्नुभयो। उहाँले बुझ्नुभयो कि मानिससँग धन नहुन सक्छ, तर सीप छ भने संसारको जुनसुकै ठाउँमा सम्मानपूर्वक बाँच्न सकिन्छ।

लामो समय भारतमा संघर्ष गरेर अनुभव बटुलेपछि विक्रम संवत् २०३६ सालमा उहाँ स्वदेश फर्कनुभयो। विदेशमा बस्दा शिक्षाको अभावले धेरै कठिनाइ भोग्नुपरेको अनुभवले उहाँलाई पढाइतर्फ आकर्षित गरिसकेको थियो। त्यसैले घर फर्किएपछि उहाँले फेरि विद्यालयको बाटो समात्नुभयो। भक्तपुरको पद्म हाईस्कुलमा अध्ययन सुरु गर्नुभयो। बाल्यकालमा पढाइबाट टाढा भाग्ने व्यक्ति जीवनको उत्तरार्धमा शिक्षा नै सफलताको आधार हो भन्ने निष्कर्षमा पुग्नु आफैँमा प्रेरणादायी घटना हो।

अध्ययनसँगै भविष्य निर्माणको यात्रालाई अगाडि बढाउँदै उहाँ विक्रम संवत् २०४० सालमा नेपाल आयल निगममा जागिर खान सफल हुनुभयो। यो उहाँको जीवनको महत्वपूर्ण उपलब्धि थियो। सरकारी सेवामा प्रवेशसँगै उहाँले आफ्नो जिम्मेवारीलाई इमानदारी, अनुशासन र समर्पणका साथ निर्वाह गर्नुभयो। कार्यालयमा समयपालन, कर्तव्यपरायणता र सेवाभावका कारण उहाँ सबैको विश्वास जित्न सफल हुनुभयो। नेपाल आयल निगममा करिब अट्ठाइस वर्षसम्म सेवा गरेर उहाँ सम्मानपूर्वक अवकाशप्राप्त हुनुभयो।

तर उहाँका लागि अवकाश जीवनको अन्त्य थिएन, नयाँ यात्राको सुरुआत थियो। उहाँले विदेशमा सिकेको बेकरी सीप र सरकारी सेवामा सिकेको व्यवस्थापन अनुभवलाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने निर्णय गर्नुभयो। विक्रम संवत् २०७१ सालदेखि काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरमा ओम ओस्कार भोजनालय फास्ट फुड सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ। उहाँको भोजनालयमा स्वाद मात्र होइन, आत्मीयता पनि पाइन्छ भन्ने ग्राहकहरूको अनुभव छ। स्वच्छता, गुणस्तरीय सेवा र इमानदार व्यवहारलाई उहाँले व्यवसायको मुख्य आधार बनाउनुभएको छ।

उहाँको विचारमा व्यवसाय भनेको केवल नाफा कमाउने माध्यम होइन, समाजको सेवा गर्ने अवसर पनि हो। ग्राहकलाई सन्तुष्ट बनाउनु नै व्यवसायको सबैभन्दा ठूलो सफलता हो भन्ने उहाँको विश्वास छ। त्यसैले उहाँ आज पनि आफ्ना ग्राहकलाई परिवारकै सदस्यसरह व्यवहार गर्नुहुन्छ।

शिव प्रसाद अधिकारीको जीवनदर्शन अत्यन्त सरल छ। उहाँ भन्नुहुन्छ, “जीवन भनेकै संघर्ष हो। संघर्ष नगरी सफलता सम्भव छैन।“ उहाँले जीवनमा धेरै अभाव, दुःख र चुनौतीहरू देख्नुभयो। तर कुनै पनि कठिनाइले उहाँलाई निराश बनाउन सकेन। बरु प्रत्येक कठिनाइलाई उहाँले नयाँ सिकाइको अवसर बनाउनुभयो। यही सकारात्मक सोचले उहाँलाई सफल बनाएको हो।

व्यवसाय र जागिरका अतिरिक्त उहाँ समाजसेवामा पनि सक्रिय हुनुहुन्छ। समाजका विभिन्न सामाजिक, धार्मिक र मानवीय गतिविधिमा उहाँको सहभागिता रहने गरेको छ। उहाँको विचारमा समाजबाट धेरै पाएको मानिसले समाजलाई केही फर्काउनु पनि आफ्नो कर्तव्य हो। यही भावनाले उहाँलाई समाजसेवातर्फ आकर्षित गरेको हो।

उहाँलाई कला र अभिनयप्रति पनि विशेष रुचि छ। जीवनभर श्रम र व्यवसायमा व्यस्त रहँदा पनि उहाँले कलाकारिताप्रतिको मोह त्याग्नुभएन। उहाँले एक टेलिफिल्ममा धर्मगुरुको भूमिका निर्वाह गर्नुभएको छ। अभिनयमार्फत समाजमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास उहाँमा रहेको छ।

यात्राप्रतिको रुचिका कारण उहाँले भारत र चीनको भ्रमण गर्नुभएको छ। विदेश भ्रमणले उहाँको सोचलाई अझ फराकिलो बनाएको छ। विभिन्न देशका संस्कृति, श्रम संस्कार र विकासका अनुभवले मानिसलाई अझ परिपक्व बनाउने उहाँको अनुभव छ।

पारिवारिक जीवनमा उहाँ सफल अभिभावक र जिम्मेवार गृहस्थका रूपमा परिचित हुनुहुन्छ। उहाँकी धर्मपत्नी लक्ष्मी अधिकारी हुनुहुन्छ। उहाँहरूका तीन छोरा—रमेश अधिकारी, कुमार अधिकारी र गणेश अधिकारी तथा एक छोरी गीता अधिकारी हुनुहुन्छ। परिवार नै आफ्नो सबैभन्दा ठूलो शक्ति भएको उहाँ स्वीकार गर्नुहुन्छ। जीवनका हरेक कठिन घडीमा परिवारको साथ र विश्वासले आफूलाई अगाडि बढ्न ऊर्जा दिएको उहाँ बताउनुहुन्छ।

आजको पुस्तालाई उहाँको विशेष सन्देश छ—विदेश जानु नराम्रो होइन, तर जहाँ भए पनि सीप सिक्नुपर्छ। श्रमलाई कहिल्यै सानो ठान्नु हुँदैन। इमानदारी, अनुशासन र मेहनतलाई जीवनको आधार बनाउने हो भने सफलता ढिलो वा चाँडो अवश्य प्राप्त हुन्छ। उहाँ युवाहरूलाई समयको मूल्य बुझ्न, आत्मनिर्भर बन्न र निराशाको सट्टा सकारात्मक सोच राख्न आग्रह गर्नुहुन्छ।

शिव प्रसाद अधिकारीको जीवन एउटा जीवित पाठशाला हो। सात वर्षको उमेरमा घर छोडेर अनिश्चित भविष्यतर्फ हिँडेको बालक, भारतमा कठोर श्रम गरेर सीप आर्जन गर्ने युवा, स्वदेश फर्केर शिक्षा हासिल गर्ने विद्यार्थी, नेपाल आयल निगमको जिम्मेवार कर्मचारी, सफल व्यवसायी, समाजसेवी र कलाकारसम्मको यात्रा कुनै संयोग होइन। यो अथक मेहनत, दृढ इच्छाशक्ति, आत्मविश्वास र संघर्षको प्रतिफल हो।

उहाँको जीवनले हामीलाई एउटा अमूल्य शिक्षा दिन्छ—परिस्थिति जतिसुकै कठिन किन नहोस्, आफ्नो लक्ष्यमा विश्वास राखेर निरन्तर अघि बढ्ने हो भने सफलता टाढा रहँदैन। मानिसको वास्तविक सम्पत्ति धन होइन, उसको चरित्र, श्रम, सीप र सकारात्मक सोच हो। शिव प्रसाद अधिकारीले यही सत्यलाई आफ्नो जीवनमार्फत प्रमाणित गर्नुभएको छ। त्यसैले उहाँको जीवनी केवल एउटा व्यक्तिको कथा होइन, संघर्षबाट सफलता प्राप्त गर्न चाहने सम्पूर्ण पुस्ताका लागि प्रेरणाको उज्यालो दीप हो।