युवा नेतृत्व र आजको आवश्यकता

भक्त के सी

यदी हामीले ‘समृद्द नेपाल, सुखी नेपाली’ भन्ने नारालाई यथार्थमा बदल्नु छ भने अबका युवाले इतिहास बुज्नु र ख्याल गर्नु जरुरी देखिन्छ । हाम्रो देशको राजनीतिमा युवा मात्र होइन, सचेत र सक्षम युवाको खाँचो छ । युवा राजनीतिमा तसर्थ नेपाली राजनीतिमा युवाको प्रवेश, सक्रिय र हस्तक्षेपकारी भूमिकाको अपेक्षा आज राजनीति र नेतृत्वप्रति जुन दृष्टिकोण छ, त्यसलाई बदल्न सक्षम युवापुस्ताले अध्यनसिल हुनु पर्छ । जस्तै भूगोल नेपाल का भौगोलिक विवरणको जानकारी, नेपाली युवा हरेक राजनीतिक उपलब्धि र समाज बदल्ने साधन स्रोत को जानकारी राजनीति पनि क्षणक्षणमा परिवर्तनीय छ । नेपाली समाजमा राजनीतिको कुरा गर्दा जहिले पनि ‘युवाहरू राजनीतिमा लाग्नुपर्छ’ भन्ने छ तर भौगोलिक अबस्था नेपालको मानचित्र, इतिहासमा टेकेर अगाडी बढ्नु पर्छ । राजधानी को मुलमन्त्र मात्र लिएर अस्थिर राजनीति बनेको छ । लामो समय टिक्ने राजनीति व्यवस्था आउन सक्दैन ।
युवा नेतृत्व र आजको आवश्यकता छ । अहिले को आवश्यकता एकता, अनुशासन र प्रतिबद्धता। अनि यी कार्य गरौ कि? अहिले को आवश्यकता एकता, अनुशासन र प्रतिबद्धता। युवा नेतृत्व नै समाज परिवर्तनको संवाहक भएको हुनाले सामाजिक परिवर्तन र विकासको सार्थक सहभागिता आजको आवश्यकता हो खतरा कहाँ छ । परीक्षिण भैसकेका लिडरले राष्ट्रलाई फाइदा दिन सक्दैन । हित कल्याणको परिणाम दिन सक्दैन ।लिडर र विचारले मात्रै हल गर्न सक्दैन।विश्वास र पहल निरन्तरता दिन पर्छ कुनै फाइदा नहुने टिप्पणी गरेका छन् । फरक नेतृत्वमा आजको अर्को आवश्यकता देखिन्छ देशमा विभिन्न प्रकारको नेतृत्व पनि देखिन्छ । राजनीतिमा सक्षम र परिपक्व युवा नेतृत्व नहुनु दुर्भाग्य नै भयो । युवाहरू राजनीतिमा आउनु आजको आवश्यकता पनि हो । नेपालमा वृद्ध नेताले नेतृत्व गर्दा र युवा अगाडी आउन नसक्दा राष्ट्रमा असन्तुलन तिर गइरहेछ ।एक कुशल नेतृत्व राजनिती शास्त्र बिज्ञ युबा आजको आवश्यकता सबै को मन मुटुमा बसेकोछ । नेतृत्व गर्न मन लाग्ने, जे पनि गर्न सक्छु आट र समृद्धिमा सरिक हुनु पर्यो । उद्योग व्यवसायको प्रवर्द्धनमा दक्ष र सीपयुक्त जनशक्ति आजको आवश्यकता भएकाले परिवर्तनका वाहक हुन् र समाजलाई देश निर्माणमा लाग्नु आजको आवश्यकता हो ।बेलाको बोलि – आवाज आजको आवश्यकता हो। दलका नेताबाट वितृष्णा जागेको बेला युवा नेतृत्व आउनुपर्छ र सम्मान गर्नुपर्छ । स्थानिय विकास र उद्यमशिलता, एकताबद्ध पहल आजको आवश्यकता छ , भन्ने राष्ट्रिय नारालाई लिएर चल्नु पर्छ ।

बिगत ३० बर्ष देखिको राजनीतिक कृयाशिलता संगै पुरानो नेता परिवर्तन हुन सकेनन । उमेरले नेतृत्वलाई असर गर्दैन। यद्यपि, उमेरले नेतृत्व प्रभावकारितामा भूमिका खेल्छ, तर तपाईले सोच्न सक्ने तरिकामा होइन। त्यहाँ केहि चीजहरू छन् जुन उमेरसँगै आउँछन् जसले तपाईंको नेतृत्व सुधार गर्न सक्छ । परिपक्व नेताहरूले कसरी पछ्याउने भनेर बुझ्छन्। परिपक्व नेताहरूले सानो कुराको ख्याल राख्छन्। परिपक्व नेताहरू सबै जनताका लागि हुन्। परिपक्व नेताहरूले ऋण कसलाई दिनुपर्ने हो बुजेर दिन्छन , त्यसलाई त्याग्छन्। परिपक्व नेताहरू अरूको काममा निर्माण गर्छन्। अनुशासन अभ्यास गर्नुहोस्। असल नेतालाई अनुशासन चाहिन्छ। तपाईंको व्यावसायिक (र व्यक्तिगत) जीवनमा अनुशासनको विकास गर्नु प्रभावकारी नेता हुन र अरूलाई पनि अनुशासित हुन प्रेरित गर्न आवश्यक छ। तपाईंले काममा देखाउनुभएको अनुशासनको मात्राको आधारमा मानिसहरूले नेतृत्व गर्ने तपाईंको क्षमताको न्याय गर्नेछन् । सफल संगठनात्मक परिवर्तनको लागि एक दर्शन चाहिन्छ जसले परिवर्तनको कारण विवरण दिन्छ, यसले कर्मचारीहरूलाई कसरी असर गर्छ, र अन्तिम परिणाम कस्तो हुनेछ। मानिसहरूसँग स्पष्ट दृष्टिको रेखा हुनु आवश्यक छ जसले तिनीहरूलाई कसरी चीजहरू परिवर्तन हुनेछ र परिवर्तन प्रभावकारी रूपमा लागू भएपछि राष्ट्र कसरी राम्रो हुनेछ भनेर हेर्न मद्दत गर्दछ।असल नेताहरूसँग आत्म-जागरूकता हुन्छ, विश्वसनीयता प्राप्त हुन्छ, सम्बन्ध निर्माणमा ध्यान केन्द्रित हुन्छ, कार्यको लागि पूर्वाग्रह हुन्छ, नम्रता प्रदर्शन गर्दछ, अरूलाई सशक्त बनाउँछ, प्रामाणिक रहन्छ, आफूलाई स्थिर र निरन्तर रूपमा प्रस्तुत गर्दछ, रोल मोडेल बन्न र पूर्ण रूपमा उपस्थित हुन्छ। मूल्यवान नेतृत्व कौशलहरूमा प्रतिनिधि, प्रेरणा र प्रभावकारी रूपमा सञ्चार गर्ने क्षमता समावेश छ। अन्य नेतृत्व विशेषताहरूमा इमानदारी, आत्मविश्वास, प्रतिबद्धता र रचनात्मकता समावेश छ। दिशा, प्रेरणा र मार्गदर्शन प्रदान गर्नुका साथै असल नेताहरूले साहस, जोश, आत्मविश्वास, प्रतिबद्धता र महत्वाकांक्षा प्रदर्शन गर्छन्। तिनीहरूले आफ्ना मानिसहरूको शक्ति र प्रतिभालाई पोषण गर्छन् र साझा लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न प्रतिबद्ध टोलीहरू निर्माण गर्छन्।इमानदार हुनुहोस्।आफ्नो निर्णयमा विश्वस्त हुनुहोस्।पहुँचयोग्य हुनुहोस्।वस्तुगत प्रतिक्रिया प्रदान गर्नुहोस्।उदाहरणद्वारा नेतृत्व गर्नुहोस्। कर्मचारी सदस्यहरूको लागि इनाम कार्यक्रम सिर्जना गर्नुहोस्। आफ्नो काममा जाने तरिका परिवर्तन गर्नुहोस्।सम्भावित समस्याहरू समस्या हुन अघि सम्बोधन गर्नुहोस्।राष्ट्र निर्माणमा लाग्नुहोस ।