लाहुरे टाँसिएको भीर

 

 

सीता पन्थी, 

३१ जेठ, काठमाडौं । अर्घाखाँची जिल्लाको सन्धिखर्क नगरपालिका–७ मा अवस्थित सुपा देउराली मन्दिर, धार्मिक आस्थाको मात्र होइन, सांस्कृतिक गाथाको पनि जीवित प्रतीक हो। महेन्द्र राजमार्गको गोरुसिंङ्गे–सन्धीखर्क सडकखण्डमा झन्डै ४७ किलोमिटरको दूरी पार गरेपछि पुगिने यो मन्दिर, महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाको मनमोहक पहाडी खोँचमा अवस्थित छ। प्रकृतिको सुन्दरता र धार्मिक आस्थाको अद्भुत संगम बनेको यो स्थल, देशभित्रका धेरै जिल्लाहरू मात्र होइन, भारतका सीमावर्ती क्षेत्रहरूबाट समेत भक्तजन तान्न सफल भएको छ।

सुपा देउरालीको मुख्य विशेषता, यससँग जोडिएका जनविश्वास र किम्बदन्ती हुन्। भक्तजनहरू विश्वास गर्छन् कि यहाँ गरिएको भाकल अवश्य पूरा हुन्छ। यही विश्वासले गर्दा हजारौँ भक्तजन यहाँ हरेक वर्ष भाकल गर्ने र पूरा भएपछि पूजा गर्न आउने गर्दछन्। विशेष गरी शनिवारका दिन यहाँको वातावरण धार्मिक जोश र जनसागरले भरिन्छ। मन्दिरमा भक्तजनहरू  नरिवल, परेवा, तेल, कपडा, र विभिन्न जिन्सी सामान चढाएर देवीको कृपा प्राप्त गर्न प्रार्थना गर्दछन्। बोका, पाठीको बलि दिने चलन पनि छ । जीवनमा कुनै ठूलो निर्णय गर्नु अघि, चाहे विवाह होस् वा रोजगारी, यहाँको दर्शन गर्ने चलन झनै गाढा छ।

सुपा देउराली मन्दिरको इतिहास २०४२ सालमा निर्माण सुरु भएको देखिए पनि, यसको धार्मिक अस्तित्व भने परापूर्वकालदेखि शक्तिपीठको रूपमा रहेको मानिन्छ। यो कुनै नयाँ आस्था होइन, पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको परम्परा हो, जसले यो स्थललाई आजको यो महत्त्वपूर्ण धार्मिक गन्तव्य बनाएको हो। यहाँ आउने भक्तजनहरू भन्छन्—”हामीले जुन कुरा माग्यौँ, त्यो पायौँ। त्यसैले हामी यहाँ फेरि आएका हौँ, धन्यवाद दिन।”

सुपा देउराली मन्दिरसँग जोडिएको एउटा चर्चित किम्बदन्तीले यहाँको आध्यात्मिक गहिराई झन् बढाउँछ। मन्दिरनजिकै रहेको एउटा भीरलाई “लाहुरे टाँसिएको भीर” भनिन्छ। यो नाम केवल स्थानको परिचय मात्रै होइन, एक गहिरो शिक्षासँग गाँसिएको कथाको संकेत हो। जनश्रुति अनुसार, एकजना नेपाली लाहुरेले विदेश जाने बेला मन्दिरमा भाकल गरेका थिए। उनको इच्छा पूरा भयो, उनी सफलतापूर्वक जागिर पाएर फर्किए। तर फर्किएपछि उनले आफ्नो भाकल अनुसार पूजापाठ नगरेका कारण, उनलाई देवीको कोप परेको भनिन्छ। त्यही भीरमा उनी टाँसिएर बिलिन भए भन्ने किम्बदन्तीले आजसम्म पनि भक्तजनमा डर र श्रद्धा दुबै पैदा गराउँछ।

सुपा देउराली, केवल एक मन्दिर मात्र होइन, एक सामाजिक चेतना र जीवनशैलीको रूप हो। यहाँको आस्थाले जनमानसको सामूहिक अनुभूति, धार्मिक चेतना, र सामाजिक एकतालाई पनि अभिव्यक्त गर्छ। विवाह गरेका नवदम्पतीहरू यहाँ आएर आफ्नो वैवाहिक जीवन सफल होस् भन्ने कामना गर्छन् भने युवाहरू नयाँ यात्रा सुरु गर्नु अघि यहाँको दर्शन गरेर शुभकामना माग्छन्। यसरी, यो मन्दिर आशा, विश्वास र कर्तव्यबोधको केन्द्र बनेको छ।

यस मन्दिरलाई धार्मिक पर्यटनको हिसाबले अझ प्रवर्द्धन गर्न सकिने धेरै सम्भावना छन्। सरकार तथा स्थानीय तहले मन्दिरसम्म पुग्ने बाटो सुधार, सरसफाइ, र अन्य पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिन सके, सुपा देउराली राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय धार्मिक गन्तव्य बन्न सक्छ। विशेष गरी यहाँको सांस्कृतिक कथा, पर्यटकीय सौन्दर्य, र जनआस्थालाई प्रवर्द्धन गर्न सकिने हो भने यसले अर्घाखाँची जिल्लाकै समग्र पहिचानलाई राष्ट्रिय तहमा स्थापित गर्न सक्छ।

अन्ततः, सुपा देउराली कुनै धर्म विशेषको सीमामा बाँधिनुपर्ने स्थल होइन। यो आस्थाको प्रतीक हो, जसले श्रद्धा राख्ने जो–कोहीलाई स्वागत गर्छ। चाहे आशाले भरिएका ती नवयुवकहरू हुन्, या हताश भएर समाधान खोज्न आएका व्यक्तिहरू—सुपा देउराली उनीहरू सबैका लागि समानरूपमा देवीको दरबार हो। र यही समावेशी आस्था नै हो, जसले सुपा देउरालीलाई युगौँयुगदेखि अडिग शक्तिपीठको रूपमा स्थापित राखेको छ।