दीर्घकालीन ऋण किन राम्रो छ? ऋणबाट कसरी बच्ने ?

भक्त के सी

खबरब्रेकिंग, काठमाडौं, बैशाख २६ गते । ऋण लिनु सही वा गलत कुनै पनि उद्यम वा व्यवसाय गर्न वित्तीय स्रोतको व्यवस्था गर्नुपर्ने हुन्छ । गाई-भैंसी पाल्न, रिक्सा – बस ट्याक्सी किन्न, पर्यटन विकास र होटल र सडक पानी बिजुली सानो वा ठूलो व्यापार गर्न, घरेलु उद्योग तथा अन्य उद्योगधन्दा औद्योगिकस्थापना गर्ने लगायतका कुनै पनि आय आर्जन हुने काम गर्न सर्वप्रथम पैसा चाहिन्छ । पैसा आफूसँग नहुन पनि सक्दछ । यसरी आवश्यक पर्ने पैसा परम्परागत रूपमा साहू महाजनहरूले उपलब्ध गराउने गर्दथे । मिटर ब्याजमा ऋण लिदा मध्यम वर्गका परिवारहरु गरिब जनतामा परिणत भएका छन्। किनकी तिनहरुले ले ऋणीसँग चर्को व्याज लिने गर्दथे ।बित्तिय सस्था सहकारी लघुबित बैंकहरु संग कारोबार गर्दा आम्दानी खर्चको ख्याल नगर्दा गरिब मध्यम वर्गका जनता ब्याज समयमा भुक्तानी गर्न नसकी चक्रवर्ती ब्याजको भुमरीमा फस्दै गएर आज ठुलो समस्यामा परेको देखिन्छ । चर्को ब्याजदर त्यसमाथि दण्ड ,ऋण तरलताको अभावको विशिष्ट अवधि वा विशेष खरिदहरूको लागि व्यवहार गर्न प्रयोग गरिन्छ। ऋण, अर्कोतर्फ, अक्सर सामान वा सेवाहरूको खरिद वित्त गर्न प्रयोग गरिन्छ। ऋणबाट कसरी बच्ने ?ऋणबाट बच्ने सुझावहरूसकेसम्म नगद तिर्नुहोस्।आफ्नो खर्च सीमा भित्र रहनुहोस्।आवेग,भावनात्मक खरीदबाट बच्नुहोस्।”अहिले किन्नुहोस्, पछि तिर्नुहोस् “ब्याज-रहित वित्तपोषण” र ऋणलाई स्थगित गर्ने प्रस्तावहरू मनन गर्नुपर्छ । प्रमुख खरिदहरू गर्नु अघि मूल्यहरू तुलना गर्नुहोस्। बैंक ऋण केका लागि लिएको को हो । प्रयोग त्यसैमा गर्नुपर्छ अनि आमदानि दोब्बर हुन्छ सजिलो जीवन यापन हुन्छ। लोन लिएर कसरि धनि हुने ? विचार पुर्याउनु पर्छ फरक- सम्पत्ति जोडियोएको छ कि दायित्व मात्र छ ? ख्याल राख्नु पर्छ। प्रमुख खरिदहरू, लगानी, नवीकरण, ऋण धन , र व्यापार उद्यमहरू सहित धेरै कारणहरूको लागि ऋणहरू उन्नत हुन्छन्। ऋणले अवस्थित कम्पनीहरूलाई उनीहरूको सञ्चालन विस्तार गर्न मद्दत गर्दछ। ऋणले अर्थतन्त्रमा समग्र मुद्रा आपूर्तिमा वृद्धि गर्न र नयाँ व्यवसायहरूलाई ऋण दिएर प्रतिस्पर्धा खोल्न अनुकुल हुनसक्छ ।ऋणदिनेहरू कुनै बैंक वित्तीय सस्थाहरु धेरै लचिलो छैनन् – तपाईंले प्रयोग नगर्ने कोषहरूमा ब्याज तिर्न सक्नुहुन्छ?। यदि तपाईंका ग्राहकहरूले तपाईंलाई तुरुन्तै भुक्तान गर्दैनन् भने तपाईंलाई मासिक भुक्तानी गर्न समस्या हुन सक्छ, नगद प्रवाह समस्याहरू निम्त्याउँछ। केही अवस्थामा, ऋण व्यवसायको सम्पत्ति वा तपाईंको व्यक्तिगत सम्पत्तिहरू, जस्तै तपाईंको घर जग्गा , धितो विरुद्ध सुरक्षित गरिन्छ। समयमा भुक्तान गर्न नसकेमा, बित्तिय सस्थाले लिलामी प्रक्रिया अगाडी बडाउछन , तेतिबेला कस्टदायी हुन्छ।
तरल सरल छ: जब तपाईले लगानी गरेको पैसामा कमाउन सक्ने भन्दा कम ब्याज दरमा पैसा उधारो लिन सक्नुहुन्छ भने , नगद तिर्न भन्दा ऋण लिनु सस्तो छ भने ।ऋणको बेफाइदाहरू के हुन् थाहा छ भने , व्यक्तिगत ऋणले हानिगर्छ झैझगडा ,ब्याज दर वैकल्पिक भन्दा बढी हुन सक्छ।थप धितो राख्नु पर्ने हुनसक्छ आवश्यकताहरू भन्दा शुल्क र जरिवाना धेरै हुन सक्छ, अतिरिक्त मासिक भुक्तानी दिन पर्ने हुन् सक्छ , ऋणको बोझ बढ्यो भने डिप्रेसन नराम्रो भावना आउन सक्छ र प्रयोग भन्दा भुक्तानी उच्च हुन्छ। सम्भावित अचल सम्पतिको क्षति हुन्छ। खराब कर्जाले बैंकहरूको नाफा घटाउँछ र नयाँ कर्जा जारी गर्ने क्षमतालाई सीमित गर्छ। खराब कर्जाको ठूलो मात्राले बैंकहरूलाई तिनीहरूको पूँजी पर्याप्ततामा समस्या ल्याउन सक्छ र सबैभन्दा खराबमा, डिफल्ट हुन सक्छ। ऋणीले खराब लगानी गर्दा नै अधिकाम्स ब्यबसायीले दुख भोग्नु परेको छ।
दीर्घकालीन ऋण किन राम्रो छ?
लामो-समयको ऋणमा कम मासिक ब्याज भुक्तानीहरू छन्भने ब्यापारी लाई राम्रो विकल्प हुन सक्छ यदि तपाईं तंग बजेटमा हुनुहुन्छ वा अन्य खर्चहरूमा तपाईंको मासिक नगद प्रवाहलाई निर्देशित गर्न चाहनुहुन्छ भने। ध्यान राख्नुहोस् कि लामो ऋण अवधिको अर्थ ठूलो कुल ब्याज लागत हो।ऋणले चिन्ता र बिबाद निम्त्याउन सक्छ, जसले टाउको दुखाइ बढाउन सक्छ, सुत्ने बानीलाई असर गर्छ र व्यक्तिको फोकस गर्ने क्षमतालाई असर गर्छ। शरीरमा यस प्रकारको शारीरिक तनावले थप बारम्बार चिसो र संक्रमणको परिणाम हुन सक्छ र काममा जाने व्यक्तिको क्षमतालाई असर गर्छ जसले आर्थिक संघर्षलाई अझ बढाउँछ।जो सँग नियमित आम्दानी छैन , ऋण विकल्पहरू छन् जसलाई आयको प्रमाण आवश्यक पर्दैन, तर तिनीहरू जोखिमपूर्ण र महँगो हुन सक्छन्। बिना आम्दानी ऋण लिनु आफ्नो वैकल्पिक साधन मात्र हो। सक्षम हुन चाहानु हुन्छ , डर छ बैंक किस्ता दिन सक्दिन भन्ने लाग्छ , भन्नु सक्नु पर्छ। विधिले अर्को-सबैभन्दा राम्रो समस्याको हल निकाल्न सक्छ। साना व्यवसायीलाई बैंकबाट ऋण लिन पनि गाह्रो र ऋण तिर्नु पनि आर्थिक मन्दीले गर्दा मुस्किल भएको छ।
नेपाल सरकार र वित्तीय समस्या ; बैंकको ब्याजदरलाई लिएर व्यवसायीका गुनासो देखिएको छ। १६ देखि १९ % सम्म ब्याज अनि हर्जनाले आतंक मचाय्को छ , लघुवित्तका समस्याबारे दिनदिनैजसो समाचार प्रकाशित भइरहेका छन् । व्यवसायीहरूले विभिन्न ढंगले चासो र चिन्ता राखेका छन् ।अर्थतन्त्र अप्ठ्यारो परिस्थितिमा छ ,वित्तीय समावेशीकरणले जनताको जीवनस्तर उकास्न, गरिबी न्यूनीकरण गर्न र आर्थिक विकासको बिकल्प छैन। स्थानीय विकास, अवसर, समस्या र चुनौती सगै नागरिक दिन पर्ती दिन कठिन समस्याले गर्दा सडकबाट सरकारलाई जानकारीको लागि अनुरोध गरि रहेको अबस्था छ। नागरिक समाजले उपलब्धी, अवसर, समस्या र चुनौतीहरूको क्रमश अध्ययन गरिरहेको छ । वित्तीय प्रणाली र वित्तीय बजार पूँजी बजार सुधारोउन्मुख देखिएको छैन। सुशासन, अवधारणा, महत्व, चुनौती धेरै छन।विशेषगरी वित्तीय संघीयताको कार्यान्वयन स्वयंमा र नेपाल सरकार, प्रदेश र स्थानीय तहको सहकार्य देखिदैन। सरकारका नीतिगत प्राथमिकता र न्युनत साझा कार्यक्रम कार्यान्वयनका लागि योजना अगाडी ल्याउनु पर्छ। मुट्ठी भर ब्यापारी र राजनेताको हालीमुहाली येस्तै रहेमा देशमा मध्यम बर्गीय समेत गरिबीको रेखा मुनि पुग्ने छन् अब आर्थिक क्रान्ति आवश्यक छ, निश्चित हुनु पर्छ । आर्थिक क्रान्ति सफल भए विकास सम्भव हुन्छ। नेपालको अबको युग आर्थिक क्रान्तिको युग हुनु पर्छ। नेपालमा अबको आवश्यकता आर्थिक क्रान्ति हो, दिगो विकास सबैको चाहाना हो,राजनीतिक परिवर्तनलाई दीगो र सफल पार्नका लागि आर्थिकक्रान्ति सुरु गर्नु पर्छ। गरिबले धनी बन्न सोच्नुपर्छ,सरकारले योजना बनाउनुपर्छ।